TEMA 3 - Estratexias de comunicación. A comunicación oral e escrita e o seu tratamento na aula.

 

O tema 3 da materia de Didáctica titúlase: “Estratexias de comunicación. A comunicación oral e escrita e o seu tratamento na aula. Procedementos para o fomento das habilidades comunicativas na aprendizaxe de linguas estranxeiras”. Cursou sobre como idear e levar a cabo de forma correcta todo tipo de actividades de expresión nas nosas aulas e se centrou especialmente á novidosa mediación.

Durante a primeira e a segunda sesión dedicadas a este tema, a gran protagonista da clase foi a mediación. A mediación é unha ferramenta incrible para levar aos nosos alumnos e alumnas os contextos reais nos que van poder utilizar o idioma estranxeiro. Este tipo de actividade colle especial relevancia no volume complementario do MCERL, que podedes atopar facendo clic aquí. Na miña opinión, estes exercicios non só fortalecen as habilidades lingüísticas dos estudantes dende un enfoque activo e mantendo a súa atención en toda momento, senón que tamén promove a súa participación na clase e axuda á comprensión cultural dos países que falan a lingua estranxeira, preparando aos alumnos e alumnas para poder utilizar de forma efectiva o idioma estudado en situacións cotiás.

A mediación permite contextualizar os contidos aprendidos polo alumnado en contextos do mundo real para que poidan observar de preto as utilidades da lingua estranxeira. Ademais, un punto positivo sobre este tipo de actividades é que existen mediacións de moitos tipos, o que permite realizar un número infinito de exercicios e variacións. Para demostrar como funciona a mediación e como se cumpren estas características citadas anteriormente, durante unha das clases levamos a cabo a escritura dunha actividade de mediación dende cero. Tras rematalo, todos os grupos da clase expuxeron os seus resultados e a profesora comentounos na clase. Este tipo de exercicio penso que é moi bo para poder aprender observando os traballos dos demais, que, en moitos casos, chegan a conclusións distintas ás propias e que nunca se me pasarían pola cabeza, de non ser pola posta en común de todas as actividades dos grupos.

Tamén realizamos na sesión seguinte unha actividade na que debiamos escribir en grupos outro exercicio, neste caso, de expresión escrita. Tiñamos que idear un exercicio no que a profesora nos daba un tipo de texto concreto que mandar escribir ao noso alumnado. No noso caso, foi un correo electrónico e creamos un enunciado baseado en escribirlle para darse a coñecer a unha familia de acollida no estranxeiro coa que o alumnado vai convivir durante un tempo. Penso que este exercicio en concreto foi verdadeiramente bo, xa que grazas a el, puiden experimentar o que pasa pola cabeza á hora de pensar en crear este tipo de actividades e o tempo que leva estudar a situación e buscar as características concretas que encaixen para cumprir coas expectativas que se queren alcanzar co exercicio de expresión escrita.

É moi importante realizar non só actividades de expresión escrita, senón tamén actividades de expresión oral. Estes exercicios, opino que son incluso os máis importantes de levar a cabo durante o horario de clase, debido a que, seguramente, os nosos estudantes non teñan a oportunidade de practicar a lingua estranxeira fóra da aula. A expresión oral non deixa de ser unha das competencias lingüísticas de maior importancia xa que a lingua está para comunicarse e, en moitas ocasións, esa comunicación faise dun modo oral. Ademais, a oralidade dunha lingua estranxeira é unha das características máis complicadas de dominar e desinibirse como alumnado para practicala, posto que a fonética entre idiomas varía e moitas veces a metodoloxía aplicada non crea motivación nos estudantes, como se menciona e trata no artigo El desarrollo de la expresión oral en lengua extranjera de Berraghda Rabéa. Dado isto, penso que coma docentes de linguas estranxeiras, debemos fomentar enormemente este tipo de actividade que poidan reforzar a expresión oral, que moitas veces non está tan desenvolvida coma outras destrezas entre o noso alumnado.

Como dicía no parágrafo anterior, debemos incentivar a realización de exercicios orais na clase e, coma profesores e profesoras, somos nós os que temos a obriga de crear estas actividades. Estas tarefas na clase non se teñen que limitar soamente a ser exposicións, como se pode supoñer, senón que debemos engadir durante toda a clase pequenas formas de interacción en lingua estranxeira entre os alumnos e alumnas para que falen desenfadadamente entre eles. O verdadeiramente importante é que todos e todas poidan falar e expresarse o máximo de tempo posible durante o que dura a sesión.

Tamén vimos durante as clases, a importancia de proporcionar feedback e que este sexa o apropiado para cada tarefa e momento. Con isto refírome a dous factores: a motivación e os contidos avaliados. Para manter a motivación dos nosos estudantes elevada, temos que darlles unha serie de críticas sempre construtivas dende as boas palabras e remarcar igualmente todo aquilo que fixeron exitosamente na súa tarefa, sempre centrándose na propia actividade e non na persoa. Podemos utilizar a técnica sándwich, na que comezamos dicindo algo positivo, seguimos o feedback con algo a mellorar e rematamos con outro dato bo. Desta maneira, o alumnado mantén a motivación, pero recibe a información para continuar desenvolvéndose na lingua estranxeira. Tamén mencionei que o feedback ten que depender dos contidos avaliados nesa actividade concreta. Isto quere dicir, por exemplo, que, se unha actividade oral está destinada á práctica da pronuncia, os comentarios deben xirar arredor deste factor e non teñen por que centrarse nese momento na construción gramatical; para iso, pódese facer outra actividade que si se focalice nesa característica da lingua.

Nesta seguinte ligazón a un artigo da páxina da UOC, resúmese moi ben como utilizar o feedback de forma axeitada para que haxa un progreso notable no noso alumnado: https://blogs.uoc.edu/epce/es/saca-maximo-provecho-feedback-aprendizaje-webinar-teresa-guasch-anna-espasa/

En resumo, este tema 3 representa un ámbito moi extenso, cheo de temáticas moi variadas que abren debates de grande interese para todo docente de linguas estranxeiras. A introdución da mediación na aula de secundaria, a incentivación das actividades de expresión orais ou a importancia dun bo feedback son só tres exemplos de como fomentar a mellora das habilidades lingüísticas en lingua estranxeira do noso alumnado durante as clases.

Referencias externas a:

Volume Complementario do MCERL - Consello de Europa

El desarrollo de la expresión oral en lengua extranjera - Berraghda Rabéa (Universidade de Bouzaréah)

Saca el máximo provecho al feedback en el aprendizaje - Clara de la Torre Fernández (Universitat Oberta de Catalunya)